Trong những năm gần đây, hàng loạt mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai và nhân rộng tại Thái Nguyên, từ hệ thống tưới tiêu tự động, nhà màng, nhà lưới, chăn nuôi tuần hoàn đến sản xuất chè VietGAP, hữu cơ, từng bước hình thành nền nông nghiệp số, góp phần xây dựng nông thôn mới văn minh, giàu bản sắc.
Tỉnh hiện có trên 300 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trong đó hàng chục mô hình tưới tiêu tự động, nhà màng, nhà lưới, chăn nuôi tuần hoàn, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ… mang lại hiệu quả rõ rệt. Việc áp dụng công nghệ giúp năng suất cây trồng tăng 15 - 25%, giảm chi phí sản xuất 10 - 20%, đồng thời đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trường sinh thái.
Nông dân Thái Nguyên chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số trong sản xuất, quảng bá sản phẩm chè, hướng tới xây dựng nông thôn mới thông minh.
Thái Nguyên tập trung phát triển các vùng sản xuất tập trung gắn với chỉ dẫn địa lý và thương hiệu nông sản chủ lực như chè Tân Cương, cây ăn quả đặc sản Võ Nhai, thủy sản Phú Bình… Toàn tỉnh đã có hơn 40 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó nhiều sản phẩm đã được truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử.
Song song với đổi mới mô hình sản xuất, Thái Nguyên đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, coi đây là bước đi tất yếu để tạo đột phá.
Thực hiện Kế hoạch số 154/KH-UBND về Chương trình CĐS trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2025 có tối thiểu 70% xã có hợp tác xã ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm; 70% cấp huyện có mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản chủ lực; 50% mô hình liên kết gắn vùng nguyên liệu có ứng dụng công nghệ số và từng bước hình thành xã nông thôn mới thông minh, xã thương mại điện tử.
Hiện nay, hàng trăm hợp tác xã và hộ sản xuất đã sử dụng phần mềm quản lý quy trình, nhật ký sản xuất điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Sendo Farm..., góp phần nâng cao giá trị thương hiệu nông sản Thái Nguyên. Trong đó, ngành chè - sản phẩm đặc trưng của tỉnh đã có trên 60 sản phẩm được số hóa quy trình sản xuất và tiêu thụ trực tuyến.
HTX chè livestream bán sản phẩm chè tại Chương trình livestream phiên chợ na La Hiên (Võ Nhai) và nông sản, sản phẩm OCOP tỉnh Thái Nguyên.
Nhiều địa phương đã trở thành điểm sáng trong phát triển nông nghiệp thông minh. Xã Hiệp Lực là điểm sáng trong phát triển nông nghiệp thông minh. Nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư công nghệ cao vào sản xuất, tiêu biểu là anh Nông Văn Thành (thôn Nà Nạc) với mô hình trồng dưa lưới trong nhà lưới. Bắt đầu từ năm 2017 với 600 triệu đồng vốn đầu tư, vượt qua khó khăn kỹ thuật và thị trường, đến nay anh đã mở rộng diện tích lên 3.000m², sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và dự kiến mở thêm 2.000m² trong năm tới. Tại xã Phong Quang, mô hình trồng dưa lưới trong nhà lưới của Hợp tác xã Dương Quang mỗi vụ thu hoạch 3 - 4 tấn trên diện tích 1.000m², giá bán ổn định khoảng 35.000 đồng/kg. Nhờ ứng dụng công nghệ, mô hình giúp giảm 90% sâu bệnh, tiết kiệm 50% nước tưới và chi phí nhân công, đồng thời tạo việc làm ổn định cho người dân.
Cùng với đó, hệ thống hạ tầng nông thôn được quan tâm đầu tư đồng bộ, từ giao thông, điện, viễn thông, đến thủy lợi và môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt. Đến nay, toàn tỉnh đã có 103/178 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 31 xã đạt chuẩn nâng cao và kiểu mẫu; thu nhập bình quân khu vực nông thôn đạt trên 52 triệu đồng/người/năm, tăng gấp đôi so với giai đoạn 2015 - 2020.
Tại xã Vô Tranh, hạ tầng số được đầu tư mạnh mẽ: 19/72 nhà văn hóa lắp wifi miễn phí phục vụ học tập, sinh hoạt cộng đồng và dịch vụ công trực tuyến; 255 đèn năng lượng mặt trời được lắp dọc các tuyến đường chính. Trên 2.500 ha chè của xã đều được áp dụng tưới tiêu tự động, sử dụng chế phẩm sinh học và nền tảng số trong quảng bá sản phẩm.
Tại xã Bạch Thông, chuyển đổi số được triển khai bài bản với bộ phận "một cửa" ứng dụng công nghệ hiện đại, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 72%. Người dân được hướng dẫn sử dụng VNeID, sổ sức khỏe điện tử, và mô hình "tủ sách điện tử" giúp họ dễ dàng tiếp cận tri thức, chỉ cần quét mã QR để đọc sách, báo và tài liệu sản xuất.
Công tác bảo vệ môi trường và xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp được lồng ghép vào Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nhận thức và trách nhiệm của người dân về phân loại rác, tái chế và sử dụng năng lượng tiết kiệm, thân thiện môi trường đã được nâng cao rõ rệt.
Hệ thống đường giao thông nông thôn được đầu tư xây dựng, nâng cấp góp phần quan trọng giúp bà con nông dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống.
Thời gian tới, Thái Nguyên tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, tổ chức hội thảo và diễn đàn nông dân số, giúp người dân tiếp cận tri thức mới, học hỏi mô hình sản xuất hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp thông minh, tuần hoàn và xuất khẩu, hướng tới nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững. Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ giúp người nông dân làm chủ công nghệ, gia tăng giá trị sản phẩm, mà còn mở ra hướng đi mới trong hành trình hiện đại hóa nông nghiệp – nông thôn Thái Nguyên, đưa nông thôn trở thành không gian sống đáng mơ ước với hạ tầng đồng bộ, nông dân tri thức và kinh tế nông thôn số.
