Sơn La: Nông nghiệp công nghệ cao tạo đột phá, kiến tạo diện mạo nông thôn mới

Từ một địa phương có nền sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, Sơn La đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và phát triển theo chuỗi giá trị. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp tỉnh nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Những năm gần đây, hàng loạt công nghệ hiện đại như hệ thống tưới tự động, nhà màng, cảm biến nhiệt độ, độ ẩm... được đưa vào sản xuất, góp phần thay đổi tư duy của người nông dân từ "làm theo kinh nghiệm" sang "sản xuất dựa trên dữ liệu và nhu cầu thị trường".

Các vùng sản xuất tập trung ngày càng được hình thành rõ nét như vùng cây ăn quả tại Mai Sơn, Mường Chanh, Chiềng Ban; vùng chè Mộc Châu; vùng cà phê và dược liệu tại nhiều địa phương. Việc áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP cùng với cấp mã số vùng trồng đã mở rộng cánh cửa đưa nông sản Sơn La chinh phục những thị trường khó tính như Nhật Bản, EU và Hàn Quốc.

Nhờ đó, nhiều mô hình sản xuất đạt hiệu quả kinh tế cao, mang lại thu nhập tăng gấp 2-3 lần so với trước. Quan trọng hơn, người nông dân đã chủ động tiếp cận khoa học kỹ thuật, tham gia chuỗi giá trị và từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa - yếu tố cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới.

Các mô hình nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành động lực thúc đẩy xây dựng nông thôn mới tại Sơn La.

Một trong những điểm sáng là HTX Nông nghiệp Quyết Thanh (phường Thảo Nguyên), đơn vị mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị nông sản và giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch. Hiện HTX sở hữu 5 sản phẩm OCOP, gồm 4 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao như mận, chuối, hồng, xoài sấy dẻo và 1 sản phẩm 3 sao là dâu tây sấy dẻo. Riêng năm 2025, doanh thu của HTX tăng khoảng 20% nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất và chế biến.

Song song với phát triển sản xuất, Sơn La cũng khai thác hiệu quả mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm. Tại Mộc Châu, nhiều trang trại mở cửa đón du khách tham quan, thu hoạch nông sản, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng nguồn thu cho người dân. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đón gần 19 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 20.670 tỷ đồng, tạo thêm việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Theo lãnh đạo UBND phường Mộc Châu, địa phương hiện có 22 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả. Thông qua mô hình kinh tế hợp tác, nông dân được hướng dẫn sản xuất theo quy trình, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường tiêu thụ, từng bước phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, ổn định và bền vững.

Bên cạnh trồng trọt, Sơn La còn khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước lòng hồ thủy điện để phát triển nuôi cá lồng công nghệ cao, kiểm soát môi trường và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh phát triển dược liệu dưới tán rừng với các loại cây có giá trị như sơn tra, sa nhân, thảo quả, đương quy..., vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên rừng.

Đáng chú ý, mô hình trồng sâm Ngọc Linh dưới tán rừng trên đỉnh Xam Ta (xã Mường Chanh) do Công ty TNHH MTV Đầu tư xây dựng Thành Long tiên phong triển khai đã mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế dưới tán rừng. Sau hơn một thập kỷ kiên trì nghiên cứu và thử nghiệm, mô hình bước đầu mang lại hiệu quả, góp phần đa dạng hóa sinh kế cho người dân địa phương.

Thực tiễn cho thấy, xây dựng nông thôn mới ở Sơn La không chỉ dừng lại ở đầu tư hạ tầng mà còn là quá trình đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao năng lực của người nông dân và thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp. 

Việc phát triển kinh tế hợp tác, mở rộng liên kết sản xuất, đẩy mạnh chế biến sâu, gắn nông nghiệp với du lịch và khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa đang tạo nên động lực tăng trưởng mới cho khu vực nông thôn.

Trong thời gian tới, Sơn La sẽ tiếp tục thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây là những nền tảng quan trọng để địa phương hướng tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, phát triển toàn diện và bền vững.