Nhìn lại chặng đường 2021 - 2025, Chương trình MTQG xây dựng NTM đã đạt được nhiều kết quả nổi bật nhưng cũng vẫn tồn tại một số hạn chế, như: Tiến độ giải ngân vốn còn chậm (tỷ lệ giải ngân giai đoạn 2021 - 2024 đạt 80,6%); phân bổ ngân sách chưa thực sự công bằng giữa các miền, một số xã đặc biệt khó khăn chưa đủ nguồn hoàn thành tiêu chí; công tác giám sát còn trùng lặp, hình thức, năng lực vẫn chưa đồng bộ .
Từ thực tế đó, một bước ngoặt về thể chế đang được hình thành. Từ năm 2026, Chính phủ sẽ trình Quốc hội phê duyệt Chương trình MTQG tích hợp giữa xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững, nhằm tạo cơ chế quản lý nhất, tránh chồng chéo, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao là "chìa khóa" để nâng cao thu nhập bình quân cư dân nông thôn tăng ít nhất 1,6 lần vào năm 2030.
Giai đoạn 2026 - 2030 thiết lập những mục tiêu định lượng đầy thách thức nhưng mang tính đột phá. Phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 85% xã đạt tiêu chuẩn NTM , trong đó ít nhất 50% đạt nâng cao, 20% kiểu mẫu. 70% số huyện đạt chuẩn NTM , 30% đạt chuẩn nâng cao. 20 tỉnh/thành công hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM. Thu nhập bình quân cư dân nông thôn tăng ít nhất 1,6 lần vào năm 2025.
Theo đó, định hướng và giải pháp trong giai đoạn tới là: Hoàn thiện thể chế, chính sách - Thể chế hóa Nghị quyết số 69-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chính sách đất đai và phát triển nông thôn; Tích hợp tiêu chí NTM với mục tiêu giảm nghèo, gắn kết với các chiến lược phát triển khu vực; Đổi mới cơ chế huy động nguồn lực, như: Đẩy mạnh hợp tác công - tư, khuyến doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng nông thôn, chế độ biến nông sản, du lịch sinh thái; Nâng cao tỷ lệ đóng góp của doanh nghiệp trong tổng vốn hóa xã hội từ 1,1% hiện nay lên ít nhất 5% vào năm 2030; Chuyển đổi số, kinh tế xanh: Xây dựng hệ thống dữ liệu số quốc gia về NTM, liên hệ với cơ sở dữ liệu đất đai, dân cư, thị trường bất động sản. Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, tín chỉ carbon nông thôn , gắn kết các cam kết Net Zero 2050; Nâng cao năng lực cộng đồng: Phát triển mô hình làng thông minh, OCOP xanh , hỗ trợ khởi nghiệp nông thôn. đẩy mạnh huấn luyện, đào tạo nghề gắn kết với thị trường lao động, ưu tiên vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số.
Xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 là cuộc cách mạng về tư duy quản trị và phương thức sản xuất mới. Bằng cách đặt người dân vào vị trí trung tâm của sự phát triển xanh và công bằng, chương trình đang mở ra một diện mạo mới cho nông thôn Việt Nam: Một không gian sống hiện đại, mang đậm bản sắc nhưng không tách rời dòng chảy hội nhập của thế giới. Đó chính là nền móng vững chắc nhất để quốc gia phát triển trường tồn.
