Lào Cai kết hợp giữa chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) với ứng dụng KHCN,ĐMST&CĐS nhằm thay đổi diện mạo nông thôn mới.
Triển khai Chương trình xây dựng nông thôn mới, từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh Lào Cai đã hỗ trợ xây dựng mới và sửa chữa được 18.591 nhà ở cho hộ nghèo và gia đình chính sách, trong đó 13.418 nhà được xây mới hoàn toàn. Riêng giai đoạn 2024 - 2025, tỉnh triển khai 10.635/10.707 nhà tạm, đến nay đã hoàn thành hơn 8.700 nhà, phấn đấu đến 30/6/2025 đạt 100% kế hoạch. Cùng với đó, 65/126 xã đã đạt chuẩn nông thôn mới, 7 xã đạt chuẩn nâng cao - minh chứng cho sự nỗ lực toàn diện trong cải thiện chất lượng sống nông thôn.
Lào Cai cũng đẩy mạnh triển khai Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" với hướng đi rõ ràng: Mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa, mà là kết tinh văn hóa, thiên nhiên và con người địa phương. Theo kế hoạch năm 2025, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu có thêm ít nhất 30 sản phẩm thế mạnh của các huyện, thị xã, thành phố được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên, nâng lên khoảng 300 sản phẩm, trong đó có thêm 10 sản phẩm OCOP 4 sao cấp tỉnh và 2-3 sản phẩm được đề xuất 5 sao cấp Trung ương.
Chương trình OCOP năm 2025 ưu tiên phát triển sản phẩm đặc sản, làng nghề truyền thống, dịch vụ du lịch nông thôn; đa dạng hóa sản phẩm theo chuỗi giá trị, thúc đẩy liên kết giữa hộ sản xuất - hợp tác xã - doanh nghiệp. Tỉnh đặt mục tiêu củng cố và nâng cấp ít nhất 50% sản phẩm OCOP đã được đánh giá, đồng thời hướng tới 30% chủ thể OCOP xanh - phát triển gắn với vùng nguyên liệu ổn định và thân thiện môi trường.
Đáng chú ý, 100% sản phẩm OCOP mới đạt từ 3 sao trở lên sẽ được hỗ trợ bổ sung logo OCOP vào bao bì; 80% chủ thể có website riêng phục vụ quảng bá và xúc tiến thương mại điện tử; 50% chủ thể tham gia vào các kênh bán hàng hiện đại, 100% sản phẩm OCOP được đưa lên sàn thương mại điện tử, tạo gian hàng số, tài khoản thanh toán điện tử - bước tiến vững chắc trong chuyển đổi số nông nghiệp. Tỉnh cũng phấn đấu xây dựng 2-3 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP tại các huyện, thị xã, thành phố, kết hợp không gian trưng bày - trải nghiệm - du lịch, tạo sức sống thương mại cho sản phẩm địa phương.
Sau hơn 5 năm triển khai, đến nay, toàn tỉnh đã có 297 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó 13 sản phẩm mới được công nhận tại Sa Pa - Trung tâm du lịch hàng đầu vùng Tây Bắc.
Nhiều sản phẩm OCOP được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường.
Nếu trước đây, OCOP chủ yếu tập trung vào khâu sản xuất và bao bì thì nay CĐS đang trở thành "chìa khóa" giúp Lào Cai thay đổi cuộc chơi. Việc đưa 100% sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử, thiết lập gian hàng số, ứng dụng QR truy xuất nguồn gốc, hay số hóa quy trình quản lý chất lượng đã mở ra không gian tiếp cận khách hàng rộng lớn hơn.
Cùng với đó, KH,CN&ĐMST được lồng ghép trong từng khâu sản xuất, từ ứng dụng công nghệ sấy lạnh, bảo quản nông sản, thiết kế bao bì thân thiện môi trường, đến chuyển đổi số trong quản trị hợp tác xã. Các nền tảng như OCOP Lào Cai Online, Postmart, Voso, hay các sàn thương mại điện tử lớn đều trở thành cầu nối đưa đặc sản vùng cao đến với thị trường cả nước và quốc tế.
Lào Cai cũng khuyến khích doanh nghiệp OCOP hợp tác với các startup, viện nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới - một bước đi táo bạo giúp chương trình không chỉ giữ được bản sắc mà còn bắt kịp xu thế tiêu dùng xanh, tiêu dùng số của thời đại.
100% sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử tỉnh Lào Cai.
Không chỉ dừng lại ở nông thôn, tinh thần "OCOP - bản sắc - đổi mới" đang lan tỏa đến cả đô thị. Phường Nam Cường (Lào Cai) được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở hợp nhất các xã Nam Cường, Tuy Lộc, Minh Bảo và Cường Thịnh - đang được định hướng trở thành "phường đô thị sinh thái kiểu mẫu" của tỉnh.
Cụ thể, phường triển khai mô hình đô thị sinh thái kết hợp nông nghiệp đô thị và du lịch cộng đồng, trong đó OCOP được xem là cấu phần quan trọng của chuỗi giá trị kinh tế địa phương. Phường cũng đang đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý đô thị, sử dụng dữ liệu dân cư, GIS, công nghệ IoT trong chiếu sáng, rác thải, nước sạch…, từng bước hình thành đô thị thông minh quy mô vừa, vừa giữ hồn văn hóa vùng cao, vừa thích ứng với kỷ nguyên công nghệ 4.0.
Đằng sau mỗi sản phẩm OCOP hay mỗi mô hình đô thị sinh thái là sự đầu tư bài bản về KH&CN và nguồn nhân lực. Tỉnh Lào Cai đang phối hợp với Bộ KH&CN, các viện nghiên cứu, trường đại học để đưa công nghệ sinh học, công nghệ chế biến, công nghệ bảo quản nông sản vào sản xuất tại địa phương; đồng thời, đào tạo kỹ năng số, kỹ năng thương mại điện tử cho hàng trăm hộ nông dân và hợp tác xã.
Mỗi sản phẩm OCOP vì thế không còn đơn thuần là hàng hóa địa phương, mà trở thành "sản phẩm tri thức" - có truy xuất nguồn gốc, có tiêu chuẩn, có câu chuyện thương hiệu và có chiến lược phát triển bền vững.
Nhìn lại hành trình phát triển OCOP ở Lào Cai, có thể thấy rõ sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc văn hóa và đổi mới sáng tạo. Ở đó, Sa Pa khẳng định bản lĩnh giữ nghề - làm giàu từ thổ cẩm và du lịch cộng đồng; Nam Cường tiên phong hình thành mô hình đô thị sinh thái gắn với kinh tế xanh và công nghệ; còn toàn tỉnh Lào Cai đang từng bước vẽ nên một "bản đồ OCOP" phủ khắp vùng cao, đa sắc, có chiều sâu và mang thương hiệu riêng.
Trên hành trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, Lào Cai đang cho thấy sức mạnh của sự hội tụ - nơi bản sắc dân tộc hòa cùng khát vọng đổi mới, nơi KH&CN trở thành động lực, và con người nông thôn trở thành trung tâm phát triển. Khi nông thôn mới gặp chuyển đổi số, khi văn hóa gặp sáng tạo, một "Lào Cai OCOP kiểu mẫu" đang dần hình thành - xanh hơn, hiện đại hơn và hạnh phúc hơn, góp phần khẳng định vị thế của vùng đất nơi con người biết gìn giữ cội nguồn để vươn tới tương lai.
