Tại Lâm Đồng, đến nay toàn tỉnh có 80 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm tỷ lệ 77,7%; 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 3 xã nông thôn mới kiểu mẫu. Những con số này cho thấy kết quả tích cực, song cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cách làm, tập trung vào chiều sâu thay vì chỉ dừng ở con số xã đạt chuẩn. Thực tế, nhiều tiêu chí đã đạt nhưng chất lượng chưa cao, một số tiêu chí về hạ tầng giao thông, điện, môi trường, sản xuất tập trung… cần được đầu tư nâng tầm để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.
Trong bối cảnh đó, KH&CN mở ra hướng đi đầy triển vọng. Ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất nông nghiệp, năng lượng và hạ tầng số không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra giá trị gia tăng bền vững. Việc xây dựng hạ tầng giao thông thông minh, áp dụng công nghệ chiếu sáng tiết kiệm năng lượng, hay triển khai lưới điện thông minh ở nông thôn đang dần trở thành những giải pháp thiết thực.
Lợi thế của nhiều xã có các khu công nghiệp, nhà máy, tuyến giao thông huyết mạch đi qua. Nếu biết tận dụng lợi thế này, kết hợp ứng dụng công nghệ quản lý sản xuất và thương mại điện tử, các địa phương sẽ có cơ hội bứt phá mạnh mẽ. KH&CN không chỉ hỗ trợ khâu sản xuất mà còn mở ra thị trường tiêu thụ rộng lớn nhờ các nền tảng số, giúp sản phẩm nông thôn có thể vươn xa, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Với những xã vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, việc đạt được bộ tiêu chí nông thôn mới đã là một nỗ lực lớn. Tuy nhiên, để tiến tới chuẩn nâng cao và kiểu mẫu, các địa phương này càng cần có sự hỗ trợ của KH&CN. Ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản; công nghệ xử lý môi trường tạo ra không gian sống xanh, sạch, bền vững; trong khi đó, chuyển đổi số giúp thu hẹp khoảng cách về dịch vụ công, giáo dục, y tế giữa nông thôn và thành thị.
Trên bình diện quốc gia, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 đã đạt và vượt toàn bộ mục tiêu được Quốc hội, Chính phủ giao. Tính đến hết tháng 6/2025, cả nước có 6.084/7.669 xã (79,3%) đạt chuẩn nông thôn mới, tăng 10,6% so với cuối năm 2021. Những kết quả này đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, cải thiện đời sống người dân.
Mô hình ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp tại Lâm Đồng.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho giai đoạn tới (2026 - 2035) là không chỉ duy trì kết quả mà còn phải nâng tầm chất lượng. Nếu chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn thì nông thôn mới sẽ khó bền vững, thậm chí tụt lại so với yêu cầu phát triển. Chỉ khi chuyển từ "đạt chuẩn" sang "đạt chuẩn bền vững", lấy khoa học và công nghệ làm động lực, nông thôn mới mới thực sự trở thành nền tảng cho tăng trưởng xanh và phát triển hiện đại.
Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển chung của thế giới. Nông nghiệp thông minh, hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số đang trở thành những trụ cột trong xây dựng nông thôn mới ở nhiều quốc gia. Việt Nam không nằm ngoài dòng chảy đó. Việc áp dụng công nghệ vào từng tiêu chí từ giao thông, thủy lợi, điện, trường học đến thu nhập, môi trường, văn hóa sẽ giúp quá trình xây dựng nông thôn mới đạt được chất lượng thực chất, gắn kết với nhu cầu lâu dài của người dân. Trong giai đoạn hiện nay, KH&CN tiếp tục khẳng định vai trò "đòn bẩy" trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Bằng việc chuyển đổi tư duy từ số lượng sang chất lượng, từ thành tích sang bền vững, cùng với sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, nông thôn Việt Nam sẽ không ngừng đổi thay, trở thành nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển đất nước thịnh vượng và hiện đại.
Không chỉ dừng ở việc nâng cao đời sống vật chất, xây dựng nông thôn mới gắn với khoa học và công nghệ còn mở ra cơ hội nâng tầm tri thức, văn hóa và môi trường sống của người dân nông thôn. Những ngôi làng thông minh với hạ tầng số, những mô hình nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn sẽ dần trở thành hiện thực. Khi khoa học và công nghệ lan tỏa tới từng thôn, bản, mỗi người dân sẽ không chỉ là người thụ hưởng mà còn là chủ thể sáng tạo. Đó chính là con đường để nông thôn Việt Nam bứt phá, hội nhập, đóng góp xứng đáng vào khát vọng hùng cường, thịnh vượng của đất nước trong kỷ nguyên số.
