Nông thôn mới ở Lâm Đồng - Hướng đi riêng cho phát triển bền vững

Hành trình xây dựng nông thôn mới ở Lâm Đồng không chỉ là câu chuyện hạ tầng đổi thay, mà còn là minh chứng cho sự đồng lòng của người dân và chính quyền. Trong bức tranh ấy, khoa học và công nghệ (KH&CN) cùng với hợp tác xã (HTX) được xem là “hạt nhân” tạo đột phá, mở ra hướng đi riêng cho phát triển bền vững.

Từ cây cà phê đến chuỗi giá trị bền vững

Lâm Đồng từ lâu được mệnh danh là "thủ phủ cà phê" của cả nước với hơn 300 nghìn ha trồng trọt. Đặc biệt, giống Arabica ở Cầu Đất, LangBiang nổi tiếng thế giới. Nhưng nhiều năm trước, nông dân chủ yếu bán cà phê thô, phụ thuộc thương lái, giá trị thấp và bấp bênh.

Bước ngoặt đến khi các HTX ra đời, đưa KH&CN vào quy trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Thay vì bán hạt xanh, cà phê nay được chế biến thành cà phê bột, cà phê hòa tan, sản phẩm đóng gói có thương hiệu, đạt chuẩn quốc tế và xuất khẩu đi hàng trăm quốc gia.

HTX Nông nghiệp Thanh Thái là ví dụ điển hình. Với hơn 200 hộ dân tham gia, HTX đã xây dựng vùng trồng đạt chuẩn quốc tế, ứng dụng công nghệ chế biến và đóng gói hiện đại. Sản phẩm cà phê hữu cơ của HTX đã có mặt ở nhiều thị trường khó tính. Thành công này không chỉ nâng thu nhập cho người dân, mà còn giúp xã Nâm Nung hoàn thành hàng loạt tiêu chí nông thôn mới.

Không chỉ cà phê, nhiều nông sản đặc trưng của Lâm Đồng cũng đang được nâng tầm nhờ ứng dụng KH&CN và mô hình HTX.

Tại phường Xuân Trường, cây atiso vốn chỉ là loại rau ăn chơi, nay đã thành "vàng xanh" nhờ HTX Atiso Trường Sơn. Sản phẩm trà atiso túi lọc, cao atiso, siro đều đạt chuẩn hữu cơ, được chứng nhận OCOP 4 sao và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Quan trọng hơn, HTX đã đăng ký sở hữu trí tuệ cho thương hiệu, mở rộng thị trường xuất khẩu.

Một ví dụ khác là HTX Tân Lạc Xanh (Di Linh), nơi nghề trồng dâu nuôi tằm từng bị mai một. HTX đã khôi phục hơn 50 ha dâu tằm hữu cơ, tập hợp hàng chục hộ dân tộc Chu Ru tham gia. Điều đặc biệt, HTX không chỉ bán lá dâu mà còn ứng dụng công nghệ để sản xuất tơ tằm và vải lụa mang thương hiệu "Tơ Lâm Đồng". Các sản phẩm này được tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử và được nhiều khách sạn cao cấp đặt hàng.

Thực tế cho thấy, mỗi tiêu chí nông thôn mới đều cần sự đồng lòng, nhưng tổ chức sản xuất gắn với KH&CN là chìa khóa quan trọng. HTX không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm, mà còn là nơi chuyển giao công nghệ, áp dụng quy trình canh tác thông minh, quản lý số hóa từ sản xuất đến tiêu thụ.

Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng những năm qua đã đồng hành mạnh mẽ. Hàng loạt chương trình đào tạo quản trị số, ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến, xúc tiến thương mại bằng nền tảng số đã giúp HTX tự tin cạnh tranh quốc tế. Ngoài ra, hệ thống Liên minh HTX còn kết nối với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế để chuyển giao công nghệ, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường.

Hướng tới tương lai

Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, phát triển nông thôn mới gắn với du lịch sinh thái và dịch vụ xanh. Muốn đạt được mục tiêu này, HTX giữ vai trò nòng cốt, còn KH&CN là động lực để tạo đột phá.

Những thương hiệu như cà phê Arabica LangBiang, cà phê Cầu Đất hay "Đà Lạt -kết tinh kỳ diệu từ đất lành" sẽ không chỉ là danh xưng, mà trở thành giá trị kinh tế - công nghệ - văn hóa, góp phần nâng tầm vị thế nông sản Lâm Đồng trên bản đồ quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao đời sống kinh tế, nông thôn mới Lâm Đồng còn khẳng định một hướng phát triển hài hòa giữa tăng trưởng xanh, bảo tồn văn hóa và ứng dụng KH&CN. Những mô hình nông nghiệp công nghệ cao, du lịch cộng đồng hay sản xuất gắn với kinh tế tuần hoàn đang góp phần định hình nên một diện mạo nông thôn hiện đại, văn minh nhưng vẫn đậm đà bản sắc. Đây chính là giá trị đặc biệt, đưa nông thôn không chỉ là nơi "an cư lạc nghiệp" mà còn trở thành không gian sáng tạo, khởi nghiệp cho thế hệ trẻ. Từ những xã vùng cao cho đến các vùng trồng hoa, trồng rau chuyên canh, sự lan tỏa mạnh mẽ của KH&CN cho thấy nông thôn mới ở Lâm Đồng đang chuyển mình thành nông thôn thông minh, mở ra tương lai phát triển bền vững, thịnh vượng cho cả vùng đất cao nguyên.

Hành trình xây dựng nông thôn mới ở Lâm Đồng khẳng định: Khi KH&CN được đưa vào đời sống, nông thôn không chỉ thay đổi về diện mạo mà còn thay đổi cả cách nghĩ, cách làm, mở ra hướng đi bền vững. Từ cà phê, atiso, dâu tằm đến các sản phẩm OCOP, mỗi sản phẩm không chỉ đơn thuần là nông sản mà còn là kết tinh của tri thức, công nghệ và bản sắc địa phương. Lâm Đồng đã và đang đi tiên phong trong việc đưa nông thôn thành không gian sáng tạo, nơi người dân là chủ thể, doanh nghiệp là đối tác, và KH&CN là động lực then chốt. Những mô hình ở đây không chỉ là câu chuyện riêng của cao nguyên mà còn gợi mở hướng phát triển cho nhiều địa phương khác trên cả nước. Với nền tảng đã có, cùng khát vọng đổi mới sáng tạo, nông thôn mới Lâm Đồng chắc chắn sẽ tiếp tục ghi dấu ấn, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường hiện đại hóa, nông thôn hóa gắn liền với tri thức và công nghệ.