Diên Khánh: Điểm sáng xây dựng nông thôn mới gắn với khoa học và công nghệ

Sau hơn một thập kỷ triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), xã Diên Khánh (tỉnh Khánh Hòa) đã tạo nên những bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ xuất phát điểm còn nhiều khó khăn, đến nay, Diên Khánh đã khẳng định vị thế là một trong những địa phương đi đầu trong phong trào xây dựng NTM, với những thành tựu nổi bật về kinh tế, xã hội, hạ tầng và đặc biệt là việc ứng dụng khoa học, công nghệ (KH&CN) vào phát triển nông thôn bền vững.

Hành trình từ gian khó đến bứt phá

Năm 2011, khi mới bắt tay vào chương trình xây dựng NTM, xã Diên Khánh chỉ đạt khoảng 9 tiêu chí. Thu nhập bình quân đầu người mới ở mức 20,5 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo gần 9%, hạ tầng còn thiếu đồng bộ, cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp truyền thống.

Với sự quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, Diên Khánh đã từng bước vượt khó. Các phong trào thi đua xây dựng NTM lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần đoàn kết, đồng lòng. Đặc biệt, việc đẩy mạnh ứng dụng KH&CN vào sản xuất, quản lý và đời sống đã trở thành chìa khóa để địa phương rút ngắn khoảng cách phát triển.

Đến cuối năm 2024, xã Diên Khánh đạt chuẩn NTM nâng cao. Bộ mặt nông thôn thay đổi toàn diện, hiện đại hơn, văn minh hơn. Thu nhập bình quân đầu người tăng gấp ba lần, đạt hơn 60 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh xuống chỉ còn 0,42%. Hệ thống giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được đầu tư khang trang. 95% người dân tham gia bảo hiểm y tế, hơn 87% dân số sử dụng nước sạch. Những con số biết nói ấy là minh chứng cho một chặng đường nỗ lực không ngừng nghỉ.

Nếu như giai đoạn đầu, Diên Khánh tập trung hoàn thiện hạ tầng, thì giai đoạn sau, KH&CN được coi là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng tiêu chí NTM.

Trong nông nghiệp, nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai. Người dân từng bước áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, nhà màng, nhà lưới, công nghệ IoT giám sát độ ẩm, dinh dưỡng trong sản xuất rau, hoa màu. Một số hợp tác xã mạnh dạn đưa công nghệ truy xuất nguồn gốc vào sản phẩm, giúp nông sản Diên Khánh dễ dàng tiếp cận thị trường lớn và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Trong quản lý, chính quyền xã đã đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng các phần mềm quản lý văn bản, dịch vụ công trực tuyến, góp phần minh bạch, nhanh chóng, thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp. Xã Diên Khánh từng bước triển khai chính quyền điện tử, thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4.

Trong đời sống, các ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội được sử dụng rộng rãi để tuyên truyền, vận động người dân tham gia phong trào xây dựng NTM. Người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, trực tiếp, từ đó nâng cao nhận thức, thay đổi cách nghĩ, cách làm.

KH&CN - động lực mới cho nông thôn phát triển

Thành công của Diên Khánh không thể thiếu sự tham gia và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Giai đoạn 2011 - 2024, tổng nguồn vốn đầu tư cho chương trình NTM trên địa bàn xã đạt hơn 3.324 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương, tỉnh, xã chiếm hơn 1.800 tỷ đồng; vốn tín dụng hơn 1.300 tỷ đồng; nguồn lực xã hội hóa đạt trên 105 tỷ đồng, bao gồm hàng chục tỷ đồng nhân dân đóng góp, hơn 780.000 m² đất hiến tặng và hàng nghìn ngày công lao động.

Điểm đáng chú ý là việc huy động nguồn lực được thực hiện theo phương châm: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng". Điều này không chỉ bảo đảm sự minh bạch mà còn khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân trong xây dựng NTM.

Không chỉ dừng ở hạ tầng, đời sống văn hóa - xã hội cũng khởi sắc. Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" gắn với xây dựng NTM phát triển sâu rộng. Nhiều mô hình hay về bảo vệ môi trường, thu gom rác thải, phân loại rác tại nguồn, tuyến đường hoa, đường cây xanh được nhân rộng. Hệ thống truyền thanh cơ sở kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin giúp người dân nắm bắt kịp thời chủ trương, chính sách.

Đặc biệt, KH&CN đã góp phần thay đổi tư duy của người dân, từ sản xuất manh mún sang hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị; từ bán nông sản thô sang phát triển sản phẩm OCOP gắn với thương mại điện tử.

Tháng 12/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định công nhận xã Diên Khánh đạt chuẩn NTM năm 2023. Trong thời gian tới, xã tiếp tục thực hiện Nghị quyết 08 của Tỉnh ủy về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 -2025, với định hướng phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn. Mục tiêu của Diên Khánh là giữ vững chuẩn huyện NTM, nâng cao chất lượng tiêu chí, mở rộng các xã NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng KH&CN vào mọi lĩnh vực.

Trọng tâm sẽ là phát triển nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng thương hiệu nông sản, mở rộng thương mại dịch vụ gắn với du lịch nông thôn, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Xã cũng đặt mục tiêu phát triển mạnh hạ tầng số, kinh tế số, xã hội số để rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

Với nền tảng đã đạt được, cùng sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và nhân dân, Diên Khánh đang vững bước trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, hướng tới mục tiêu trở thành thị xã trong tương lai không xa.